Đăng nhập Đăng ký

Bài viết liên quan

< Video liên quan >

< Ghi âm liên quan >

< Nhạc liên quan >

< Ảnh liên quan >

Trang chủ -> Xung đột lý tưởng -> Bình an cho tâm trí

Bình an cho tâm trí

Chương trình “Bình an tâm trí” được Học viện Brahma Kumaris tổ chức thường niên vào tháng 10 trên núi Abu, thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ, gồm các hội thảo và lớp học chuyên đề về các giá trị sống, phương pháp tư duy tích cực. Năm nay, chương trình thu hút 273 đại biểu đến từ 57 quốc gia thuộc tất cả các châu lục. May mắn được là một trong 3 thành viên đoàn Việt Nam tham dự chương trình này, tôi đã có nhiều trải nghiệm khó quên.

An Do 10-11 443

Thiền trong hoàng hôn trên núi Abu

BÀI 3: Bình an cho tâm trí

Bài học đầu tiên cũng như xuyên suốt chương trình “Bình an tâm trí” (Peace of mind) là tĩnh lặng. Một ngày ở Học viện Brahma Kumaris luôn bắt đầu lúc 4h sáng bằng việc dành khoảng nửa giờ ngồi tập trung yên lặng trong hội trường, dưới ánh sáng huyền ảo của những ngọn đèn màu đỏ. Mỗi ngày, chúng tôi thường nhận được những thông báo kiểu như: “Bạn vui lòng dùng bữa sáng (hoặc bữa trưa) trong tĩnh lặng” hay là “Bạn hãy yên lặng khi đi dạo trong thung lũng nhé”.
Vậy tại sao phải học cách để đạt tới sự bình an? Tất nhiên chẳng ai muốn bất an, song nhiều người vẫn cho rằng không phải lúc nào bình an cũng là tốt. Cụ thể là dường như ta sẽ khó đạt hiệu quả cao nhất trong công việc cũng như trong cuộc sống nói chung, nếu không thật khẩn trương, toàn tâm toàn ý, vận động và nỗ lực không ngừng. Như thế thì cái vụ “đang làm lại ngừng ít phút để tĩnh tâm” có vẻ không thích hợp… Nhưng theo Dadi Janki, Giám đốc điều hành Học viện Brahma Kumaris: “Trước áp lực công việc hoặc những biến cố trong đời người, thường chúng ta có hai sự lựa chọn. Một là lo lắng. Hai là tự tạo những suy nghĩ bình an, giúp mình cảm thấy bình tĩnh để xử lý tốt nhất các tình huống và có cái nhìn bao dung, đồng thời giúp người khác tạo ra một không khí dễ chịu xung quanh. Phương pháp này giúp mọi người có thể phục hồi và tích lũy trong mình một hình ảnh tích cực về bản thân; giúp ta sống với lòng yêu thương và tôn trọng người khác. Đây là điều kiện cho cuộc sống bình an vĩnh cửu”.
Còn sự tĩnh lặng liên quan gì đến bình an? Trish Summerfield – Giám đốc Chương trình giáo dục các giá trị sống tại Việt Nam – người gửi thư mời tôi sang Ấn Độ lần này (Bạn Đường có bài về chị trên số Xuân 2011) từng chia sẻ: “Sự giận dữ phá hỏng vẻ đẹp tâm hồn, trong khi sự tĩnh lặng giúp tái tạo vẻ đẹp ấy”. Còn Enrique Simo, tác giả cuốn sách “Quà tặng của Bình yên”, cũng là một thành viên của Học viện Brahma Kumaris, thì lý giải: “Nhiều khi có ý định tốt giải quyết một rắc rối nhưng bạn lại trở thành một phần của rắc rối đó. Hãy chấp nhận rắc rối, trước tiên nên giữ yên lặng và thanh thản. Không nhất thiết phải hiểu nguyên nhân mà hãy tìm giải pháp. Hãy quan sát và suy ngẫm trong tĩnh lặng, sau đó mới đưa ra quyết định”. Enrique kết luận rằng sự tĩnh lặng giúp trái tim bình tĩnh hơn. Đó là niềm an ủi làm dịu đi những vết thương trong tâm hồn. Nó giúp củng cố tinh thần và đưa ta đến một thế giới không có âm thanh, nơi bình an ngự trị. Hãy học cách tạo ra sự tĩnh lặng trong tâm trí, rồi bình an sẽ tràn ngập tâm hồn ta.

thien 1

Đi bộ trong tĩnh lặng – một cách thiền

Những triết lý này được hiện thực hóa ở Học viện Brahma Kumaris và cả vùng núi Abu, nơi mọi người đều ít nói, luôn mỉm cười nhưng không cười thành tiếng. Mỗi khách đến Học viện được tặng một chiếc túi khoác vai in dòng chữ “Om shanti”, đây cũng là lời chào của mọi người khi gặp nhau hàng ngày (tiếng Ấn, Om là tôi – theo nghĩa tâm hồn tôi, còn shanti là bình an). Dòng chữ này xuất hiện khắp nơi, trên tấm huy hiệu đeo ngực áo, trên đầu xe buýt… Đó còn là câu “thần chú” hiệu nghiệm của tôi mỗi khi lang thang vào làng hoặc thị trấn, muốn ghé nhà dân xin hớp nước hay nhờ bác lái máy kéo cho quá giang một đoạn, cứ “Om shanti” là các “khổ chủ” cười toe đồng ý ngay…
Không nói thì ai cũng biết, phương pháp tĩnh tâm tốt nhất là học thiền. Theo chương trình, mỗi ngày chúng tôi có đến vài lần thiền. Thoạt nghe, tôi cũng phát hoảng vì thói quen cá nhân cũng như nghề báo đều “chẳng liên quan” gì đến việc ngồi xếp bằng nhắm mắt. Nhưng cách thiền ở đây khác hẳn, ai ngồi thế nào thoải mái, miễn là trật tự. Học viện luôn bố trí người dẫn thiền bằng tiếng Anh hoặc tiếng Ấn; ai không rành hai ngôn ngữ ấy thì có thể chọn tai nghe đã đánh dấu cẩn thận để nghe dẫn thiền bằng tiếng Nga, tiếng Pháp, tiếng la-tinh… Tất nhiên là chẳng thể đủ người dịch cho 273 khách đến từ 57 quốc gia. Nhưng những người không giỏi ngoại ngữ như tôi, dù chỉ hiểu lõm bõm, vẫn dễ dàng cảm nhận sự dịu dàng, sâu lắng của lời dẫn thiền. Những lời đó cứ nhẹ nhàng đi vào lòng người, như kêu gọi một tiếng nói từ bên trong sâu thẳm tâm hồn thức giấc, để hai tiếng nói hòa nhập, đồng điệu, khiến tâm trí dần nhẹ nhõm như được thanh lọc.
Bên cạnh những giờ thiền trong hội trường, còn có những buổi hướng dẫn thiền khi đi bộ trong đồng cỏ, thiền trên núi ngắm hoàng hôn; những người đạt đến “trình cao” có thể thiền mọi nơi mọi lúc, dù đang thức hay ngủ, dù đang ăn uống hay lái xe. Bệnh nghề nghiệp khiến tôi thắc mắc ngay là như thế liệu có an toàn không? Trish Summerfield đã giải thích khá hợp lý: “Nhiều vụ tai nạn xảy ra do lái xe quá chăm chú nhìn vào một điểm, trong khi nguy hiểm đến từ hướng khác. Thiền nhẹ nhàng khi lái xe nghĩa là tập cách giải phóng tâm trí để không quá bận tâm vào một cái gì cụ thể, mà nhìn đa điểm, giúp cùng lúc bao quát được cả bức tranh giao thông xung quanh. Trong cuộc sống nói chung, cách nhìn đa điểm giúp chúng ta đi đến những quyết định sáng suốt”. Tôi đã thử nghiệm và thấy chị nói đúng.

thien 3

Biểu diễn ca nhạc dân gian Ấn Độ

Bài tập thiền “vỡ lòng” khá đơn giản: Hướng sự chú ý vào bên trong, hình dung mình đang ngồi thư thái trong căn phòng tâm trí và quan sát thế giới xung quanh qua hai “cửa sổ” là đôi mắt. Cảm giác an toàn sẽ đến, vì tất cả mọi việc đều diễn ra “bên ngoài”, dường như chẳng liên quan gì đến ta bởi ta đang “trong phòng”, thoái mái quan sát cả trong lẫn ngoài. Bên ngoài là một sân khấu, mỗi ngưỡi sẽ đóng một vai nào đó. Quan sát kỹ sẽ giúp bạn quyết định vào vai khi đã sẵn sàng, không bị thụ động…
Bài học tiếp theo là tập suy nghĩ tích cực về bản thân và đồng loại. Một trong những rắc rối lớn nhất và phổ biến nhất là chúng ta thường không yêu thương bản thân mình lắm, trong khi lại muốn người khác yêu thương mình. “Không yêu thương mình lắm”, cụ thể như chúng ta thường tức giận khi mọi chuyện diễn ra không đúng ý mình. Mike George đã phân tích trong cuốn “Từ giận dữ đến bình an” (NXB tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh – 2009): “Khi tức giận, chúng ta phạm phải ít nhất là 3 điều tồi tệ. Thứ nhất, chúng ta đã mất khả năng kiểm soát bản thân – vì đã để cho cảm xúc chi phối lấy mình. Thứ hai, chúng ta hoàn toàn mất lý trí khi để cho cảm xúc giết chết khả năng suy nghĩ hợp lý, tích cực. Thứ ba, chúng ta đang làm cái điều mà nắm chắc sẽ thất bại, đó là cố gắng thay đổi quá khứ và thay đổi người khác”. Tác giả này có một liên hệ dí dỏm rằng, dù mua hàng ở siêu thị hay chọn lựa qua thông tin trên những tờ quảng cáo, mọi người lúc nào cũng tỏ ra cân nhắc và sáng suốt trong việc lựa chọn những hàng hóa, dịch vụ tốt nhất. Nhưng rất nhiều người lại không biết rằng bản thân họ cũng phải lựa chọn và đôi khi cần phải thay đổi niềm tin, cảm xúc của mình.
Khi suy nghĩ về bản thân hoặc người khác, chúng ta thường nhận xét mình (hoặc người đó) giàu hay nghèo, béo hay gầy, quần áo thế nào, nói năng ra sao…; nhưng lại không chú ý mấy đến những phẩm chất tốt đẹp mà ít nhiều ai cũng có. Chủ động tìm kiếm phẩm chất – đó là cách tư duy tích cực. Lời khuyên của Học viện Brahma Kumaris dành cho “lớp vỡ lòng” chúng tôi là tập dùng “TÔI MUỐN” chứ không dùng “TÔI KHÔNG MUỐN” trong cách nghĩ hàng ngày. Chẳng hạn, thay vì “Tôi không muốn cộng tác với người đó vì anh ta làm tôi bực mình”, hãy nghĩ rằng “Tôi muốn tìm hiểu những thế mạnh của anh ta để cộng tác tốt hơn”. Ở cấp độ tâm hồn, mọi người đều bình đẳng. Hãy nhìn vào trán người đối diện, nơi người Ấn Độ thường dán hoặc tô “nốt ruồi” mà họ gọi là con mắt thứ ba, và tập trung suy nghĩ đó là trung tâm chỉ huy, là đốm sáng soi rọi ý thức mỗi người, ta sẽ vượt qua mọi khác biệt về sắc tộc, màu da, quan điểm… và chỉ còn thấy một tâm hồn. Đó là bước đầu tiên tiến đến sự đồng điệu, hóa giải dần các mâu thuẫn, rào cản trên hành trình hướng thiện để tìm kiếm sự bình an.

thien 4

Niềm vui trẻ thơ của người lớn

Xen giữa các hội thảo, còn có nhiều buổi dã ngoại, nơi chúng tôi chứng kiến những người lớn tuổi bỗng trở lại làm trẻ thơ, say sưa nhảy múa hoặc chơi cầu trượt, đu quay, xích đu, ném bóng vào xô… Thoạt đầu, tôi thấy buồn cười với “mấy trò trẻ con”, rồi chạnh lòng nghĩ vẩn vơ rằng không hiểu cuộc đời đày đọa con người ta đến mức nào, mà khiến những người đã sống quá nửa đời, thậm chí ngoại 70, phải vượt hàng vạn km tới đây – nơi họ có thể thực sự thư giãn trong khung cảnh giống như một trại hè thiếu nhi dành cho người lớn. Thật đáng suy ngẫm, vì trong “đời thường”, phần lớn họ là những người thành đạt, có uy tín, một số giàu có và nổi tiếng. Hình như sau nhiều năm mải mê tranh đấu trong đời, cuối cùng họ tìm về với những phẩm chất nguyên thủy, tính cách trẻ thơ, với những điều giản dị và tốt đẹp theo triết lý “nhân tri sơ tính bản thiện”. Những ngày ở Học viện Brahma Kumaris, tôi đã thấy mọi người quanh mình ít nhiều đều thể hiện và chia sẻ nỗ lực hướng tới cái đích mà Mike George đã đúc kết trong cuốn sách của ông: “Bình an là trạng thái sống – Yêu thương là hành động – Sự thật dẫn đường – Hạnh phúc là phần thưởng”.
Tất nhiên, vài ngày “ăn chay, thân chay, tâm chay, ý chay” ở Ấn Độ có thể chỉ là những bước đầu tiên của một hành trình dài. Một trong những câu nói bất hủ của người anh hùng dân tộc Ấn Độ, Mahatma Gandhi, là: “Bạn phải thay đổi bản thân mình trước nếu bạn mong muốn nhìn thấy sự đổi thay trên thế giới này”.

Bài và ảnhNguyễn Việt