Đăng nhập Đăng ký

Bài viết liên quan

< Video liên quan >

< Ghi âm liên quan >

< Nhạc liên quan >

< Ảnh liên quan >

Trang chủ -> Chọn nghề -> Chọn nghề cho con hay học cho cha mẹ

Chọn nghề cho con hay học cho cha mẹ

Chọn nghề quan trọng như chọn bạn đời, bởi nó sẽ góp phần quyết định vào sự thành công và tạo nên hạnh phúc mỗi ngày cho mỗi con người. Thế nhưng, một trong những nỗi khổ của học sinh là phải “kết hôn” với nghề mà mình không yêu thích để đi theo chỉ định quyền lực của bậc sinh thành, đôi khi chỉ vì lý do: “Nghề đó dễ tìm được việc làm!” mà không tính đến các yếu tố quan trọng khác.

Lạc đường vì cha mẹ

Khi giảng dạy tại các trường đại học, tôi thường làm một cuộc khảo sát nho nhỏ: “Nếu có cơ hội lần 2, anh chị nào đang ngồi đây quyết định sẽ chọn lại ngành học cho mình?”. Kết quả vô cùng bất ngờ: 60 – 70% giơ tay nhanh chóng. Có thể độ tin cậy không hoàn toàn, nhưng đó đáng để thừa nhận rằng, đó là một thực trạng gây sốc.

Khi điều tra lý do cụ thể, 2 lý do phổ biến nhất là:

- Học xong em mới thấy ngành này không giống em hình dung như hồi trước (tìm hiểu không kỹ).

-  Vì em thi theo bắt buộc của gia đình. Ba em bắt học ngành này để tốt nghiệp ba đưa vào công ty của ba, mẹ muốn em học ngành này để sau này giàu có.

Giờ thì “đã phóng lao nên phải theo lao”, các em tự ép mình học ngành mà mình không hứng thú, cũng chẳng phù hợp. Cuối cùng, các em cố học cho có, cố thi cho ra trường.

Cuộc chiến ngành nghề

Tôi đã từng tiếp xúc với nhiều trường hợp bọn trẻ đau khổ vì những chỉ thị này. Một bạn trẻ đã 27 tuổi, ngày xưa đam mê ngành công nghệ thông tin. Tuy nhiên, cha mẹ của bạn đều làm tại trung tâm y tế và buộc cậu phải học theo ngành y dễ ba mẹ sắp xếp chỗ làm. Đấu tranh mãi không được, cuối cùng cậu đành chiều theo ý gia đình. Vật vã mấy năm mới tốt nghiệp ra trường với tấm bằng trung bình, anh chàng chán nản không muốn đi làm ở cơ quan của cha mẹ, ở nhà suốt ngày chơi game, lướt net.

Một em học sinh lớp 12 đã viết thư tâm sự: “Ba mẹ em vốn đi đâu cũng nói rằng sẽ cho em học quản trị kinh doanh. Nhưng ba mẹ lại không để ý là em chả hề thích ngành ấy tí ti nào, em chỉ thích học ngành sư phạm Văn, trở thành một người giáo viên đứng lớp.       

Nhiều lần em cũng đã chủ động thăm dò xem ý định của ba mẹ thế nào. Ấy vậy mà mẫu số chung của ba mẹ luôn là: Ông bà ta dạy: Phi thương bất phú. Đi buôn mới giàu, suốt ngày gõ đầu trẻ thì tiền có văng ra không?

Em xin ba mẹ cho thi một lúc cả hai ngành Quản Trị Kinh Doanh và Sư phạm, mẹ bảo làm vậy sẽ bị phân tán thời gian và phí công sức. Ngay sau đó tất cả các sách tham khảo cũng như tài liệu về khối C của em cũng bỗng dưng biến mất. Ba bảo: “Nếu năm nay thi tốt nghiệp không có môn Sử Địa thì sách vở của con mấy môn này sẽ biến mất ngay lập tức. Ba mẹ còn thống nhất ngày hôm thi khối C sẽ cùng nhau ở nhà đóng cửa để em không tới được trường thi. Áp lực từ phía ba mẹ còn khủng khiếp hơn là việc thi cử. Em phải làm sao đây?!

 

Tam giác chọn nghề

Muốn có một nghề nghiệp hợp lý nhất, phải thỏa mãn cả 3 đỉnh của tam giác chọn nghề. Nhưng thông thường, cha mẹ chỉ yêu cầu con chỉ vì một tiêu chí duy nhất: Cơ hội nghề nghiệp mà không tính đến những yếu tố quan trọng khác.

Đỉnh thứ nhất mang tên Đam Mê. Bọn trẻ yêu anh chàng lớp trưởng nhưng lại phải kết hôn với anh chàng ở lớp kế bên không thể nào hạnh phúc. Muốn sống chung trọn đời với nghề nghiệp ấy, muốn có động lực để rèn luyện chuyên môn thì phải có sự yêu thích, có động cơ. 

Đỉnh thứ hai mang tên Năng Lực. Đó chính là năng khiếu. Một hôm lạc đà con mới hỏi lạc đà mẹ:

-      Mẹ ơi! Tại sao lạc đà lại có bướu?

-      Con trai à, bướu để trữ nước. Ta không thể sống trên sa mạc mà không có nước.

-      Dạ. Thế tại sao chân mình lại dài và bàn chân tròn thế mẹ?

-      Hỏi hay lắm, đó là phương tiện đi trên sa mạc tốt hơn bất cứ loài nào khác.

-      Dạ. Nhưng còn lông mi nữa, thỉnh thoảng nó cọ cọ làm che tầm nhìn con.

-      Con trai à, lông mi dài và dày là để bảo vệ mắt khỏi cát và gió sa mạc.

-      Dạ con hiểu rồi: Bướu là để trữ nước, chân để đi bộ, lông mi để che chắn khi sống trên sa mạc. Vậy mình đang làm quái gì trong sở thú thế hở mẹ???

Như vậy, tiềm năng của lạc đà đã bị thui chột vì ở sai môi trường. Chọn cho mình một ngành nghề cũng là chọn một môi trường sống cho những tiềm năng. Nếu lạc đà, phải tìm ra sa mạc. Nếu là cá, phải chọn nước. Nếu là chim, phải sống ở bầu trời. Nghề nghiệp phải hợp với tiềm năng của bản thân.

Tuy nhiên, năng lực không chỉ là năng khiếu, mà còn là khả năng đầu vào. Năng lực còn là khả năng tài chính.

Đỉnh thứ ba là cơ hội nghề nghiệp. Đầu tiên là cơ hội việc làm hoặc tự tạo việc làm. Những ngành nghề xã hội cần lao động sẽ có nhiều cơ hội tìm việc. Tuy nhiên, những ngành ấy cũng sẽ có ùn ùn thí sinh thi vào. Một cái chậu có 10 con cá và một cái chậu có 2 con cá, hãy chọn lựa một cách khôn ngoan.

Tuy nhiên, đây không phải yếu tố tiên quyết, vì thực ra, dù không phải ngành “hot”, nhưng nếu thật sự giỏi, các em vẫn có thể thành đạt.

Cơ hội nghề nghiệp còn là cơ hội thực hiện ước mơ trong đời qua nghề nghiệp đó.

 

Cha mẹ nên làm gì

 

Trong mắt chúng ta, con cái luôn bé nhỏ, khờ dại và nông cạn. Tuy nhiên, những chuyện cả đời thế này, cha mẹ nên trao quyền quyết định cho con cái và chúng sẽ phải tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình. Bởi đôi khi, chúng ta có tầm nhìn về cơ hội việc làm, nhưng chính đứa trẻ sẽ biết được chúng yêu thích cái gì, phù hợp với cái gì.

Tuy nhiên, cha mẹ không nên bỏ rơi con cái trong giai đoạn quyết định này, mà nên là những nhà tư vấn cho con, chỉ cho chúng thấy con đường nào sáng, con đường nào tối, để chúng có thêm thông tin mà ra quyết định.

Mỗi người chỉ có một cuộc đời để sống, đừng để con mình nằm trong số sinh viên đi lạc đang ngồi trên giảng đường đại học. Rồi từ đó tạo ra những con người thiếu lửa, tạo nên một xã hội thiếu lửa. Để làm được điều đó, cha mẹ phải là người đồng hành, chứ không quyết định thay.

 

Bí kíp cho con

 

Trong trường hợp cha mẹ ép buộc chúng ta thi một ngành nào đó, ta không nên nóng vội mà cần phải suy nghĩ 3 bước sau:

1.   Ba mẹ sống lâu hơn mình, cũng khá hiểu mình. Hãy xem lời ba mẹ khuyên có lý hay không? Nếu có lý, và ngành của ba mẹ gợi ý cũng phù hợp, mình cũng có chút hứng thú thì mình nên tôn trọng ý kiến ba mẹ. Đôi khi nếu ngành ấy thật sự hợp thì tình cảm có thể nảy sinh sau.

2.   Nếu bạn không muốn chọn ngành ba mẹ chỉ định, bạn muốn theo đuổi con đường của mình. Nhưng ba mẹ kiên quyết không cho, bạn nên suy nghĩ những phương án dung hòa. Chẳng hạn, bạn thích dược, ba mẹ muốn bạn học kinh doanh, bạn có thể làm trình dược viên, kinh doanh thuốc….

3.   Nếu gợi ý của ba mẹ hoàn toàn không phù hợp với năng khiếu của bạn, bạn cũng rất không yêu thích ngành này. Song song đó, bạn thấy ý nghĩa của cuộc sống ở một ngành nghề khác và bạn đã tìm hiểu rất kỹ và chắc chắn điều đó, bạn nên tìm cách thuyết phục ba mẹ.

Cách 1: Thuyết phục bằng lý

Muốn chữa bệnh thì phải bắt đúng nguyên nhân. Hãy tìm ra lý do vì sao ba, mẹ và người yêu muốn em theo những ngành ấy. Nắm được nguyên nhân, em hãy thuyết phục bằng các luận cứ chắc chắn.

Ví dụ: Ba muốn em học quản trị kinh doanh để tiếp quản công ty gia đình, mẹ muốn em học y để cả nhà được nhờ. Em có thể tâm sự: “Ba ơi, con không có óc kinh doanh. Nếu làm công việc mà con không hợp, không những không giúp công ty không phát triển mà còn làm cho công ty mình phá sản, thậm chí nợ nần.

Mẹ ơi, con không thích làm bác sĩ. Tính con không cẩn thận, trí nhớ kém, lại sợ máu và sợ bẩn. Lỡ sơ suất làm chết một mạng người, con sẽ ân hận suốt đời.

Ngành báo chí con thích, con cũng viết thử vài bài cộng tác rồi. Anh phóng viên con chú Năm đọc xong bảo con cũng có năng khiếu. Con thấy con hợp với ngành này.”

Cách 2: Thuyết phục bằng tình.

Bạn không thể nào sưởi ấm người khác nếu không phải là cái lò sưởi. Bạn phải thật sự tin tưởng vào quyết định của mình, thể hiện một cách mãnh liệt khao khát của bản thân. Chính ngọn lửa trong lòng bạn cũng sẽ khiến ba mẹ phải lắng nghe nghiêm túc.

Cách 3: Tìm kiếm đồng minh

Ngoài ra, anh chị trong nhà, cô dì ông bà, thậm chí giáo viên chủ nhiệm sẽ là một đồng minh có tiếng nói nặng ký. Đặc biệt, hãy nhờ một người đang làm trong nghề ấy, thẩm định giúp bạn sự tương thích với nghề để trở thành đồng minh giúp bạn thuyết phục ba mẹ thành công.

ST